نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش جامعه شناسی دانشگاه شیراز

2 دانش آموخته کارشناسی جامعه شناسی دانشگاه شیراز

چکیده

این مطالعه پیمایشی با هدف مطالعه رابطه استفاده از تکنولوژی‌های نوین ارتباطی و انزوای اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه شیراز انجام شده است. 404 دانشجوی دختر و پسر با روش نمونه‌گیری چند مرحله‌ای از تمامی مقاطع تحصیلی بطور تصادفی انتخاب و پرسشنامه مربوطه را کامل کرده‌اند. این مطالعه تلاش کرده است با رویکردی زاویه‌بندی با استفاده از شاخص‌های متعدد به سنجش انزوای اجتماعی در دو بعد عینی (بی‌ارتباطی اجتماعی) و ذهنی (احساس تنهایی) بپردازد. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که میزان استفاده از اینترنت با دو بعد انزوای اجتماعی رابطه معکوس و معنا‌داری دارد. اما این رابطه با میزان استفاده از موبایل معنادار نیست. نتایج این مطالعه حاکی از آن است که، از یکسو، تکنولوژی‌های نوین ارتباطی به خصوص اینترنت نه تنها منجر به کاهش روابط اجتماعی و انزوای افراد نشده‌اند، بلکه مکمل آنها بوده و آنها را تقویت نیز می‌کنند و از سوی دیگر، احساس تنهایی درک شده افراد را نیز کاهش می‌دهند. ما اطلاعاتی زیادی در مورد شبکه‌های اجتماعی آنلاین و آفلاین جوانان نداریم و تحقیقات آینده باید تمرکز خود را شبکه‌های اجتماعی افراد قرار دهند.  

کلیدواژه‌ها

 

-         ببی، ارل (1381) روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه رضا فاضل، انتشارات سمت.

-         تامپسون، جان بروکشایر (1381) رسانه‌ها و مدرنیته، نظریه اجتماعی رسانه‌ها، مترجم مسعود اوحدی، تهران: انتشارات سروش.

-         خانیکی، هادی و ریحانه السادات روحانی (1390) «ارتباطات مجازی و سایبر سایکولوژی: مطالعه رابطه میان بهره‌مندی دانشجویان فنی دانشگاه تهران از وبلاگ با نگرش آنان درباره روابط مجازی»، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره پنجم، شماره 3.

-         خبرگزاری ایسنا (1393) «نیمی از سیم کارت‌های کشور خاموشند»، بازیابی شده در تاریخ 29 مرداد 1393: http://isna.ir/fa/news/93012508892/نیمی-از-سیم-کارت-های-کشور-خاموشند.

-         سجادیان، ایلناز، محمدعلی نادی (1385) « ارتباط بین افسردگی و انزوای اجتماعی کاربران اینترنت نوجوان و جوان با مدت زمان روزانه معمول کاربری اینترنت»، فصلنامه تحقیقات علوم رفتاری، دوره4، شماره 2و1.

-         سلیمی، عظیمه، بهرام جوکار، روشنک نیک پور (1388) ارتباطات اینترنتی در زندگی: «بررسی نقش ادراک حمایت اجتماعی و احساس تنهایی در استفاده از اینترنت»، مطالعات روان‌شناختی دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه الزهراء، دوره5، شماره3.

-         عاملی، سعیدرضا (1383) «تکنولوژی هم زمان ارتباطات و دو فضایی شدن فرهنگ»، فصلنامه جامعه‌شناسی، شماره 1و2 (بهار و تابستان).

-         کروتی، دیوید و ولیام هوینس (1391)رسانه و جامعه: صنایع، تصاویر و مخاطبان، ترجمه مهدی یوسفی و رضا مرزانی، انتشارات دانشگاه امام صادق.

-         محسنی، منوچهر، بهزاد دوران، محمدهادی سهرابی (1385) «بررسی اثرات استفاده از اینترنت بر انزوای اجتماعی کاربران اینترنت ( در میان کاربران کافی نت‌های تهران)»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره7، شماره4.

-         مشایخ، مریم و احمد برجعلی (1382) «بررسی رابطه احساس تنهایی با نوع استفاده از اینترنت در گروهی از دانش‌آموزان دبیرستانی»، تازه‌های علوم شناختی، سال5، شماره1.

-         معیدفر، سعید؛کرم حبیب پور گتابی و احمد گنجی (1386) «مطالعه‌ی پدیده‌ی استفاده‌ی اعتیادی از اینترنت در بین نوجوانان و جوانان (15-25سال) شهر تهران»، مجله جهانی رسانه، شماره 4.

-       Benjamins, M. R. (2004). "Religion and Functional Health among the Elderly:

Is There A Relationship and Is It Constant?", Journal of Aging and Health, 16, 355-374.

-       Blazer, D. G. (1982). "Social Support and Mortality in an Elderly Community

Population", American Journal of Epidemiology, 115, 684 – 694.

-       Brummett, B. H., Barefoot, J. C., Siegler, I. C., Clapp-Channing, N. E., Lytle , B. L., Bosworth, H. B., Williams, R. B., & Mark, D. B. (2001). "Characteristics of Socially Isolated Patients with Coronary Artery Disease Who Are at Elevated Risk For Mortality?", Psychosomatic Medicine, 63, 267 – 272.

-       Cacioppo , J. T. , Hughes , M. E. , Waite , L. J. , Hawkley , L. C. , & Thisted , R. A. (2006). "Loneliness as a Specific C Risk Factor for Depressive Symptoms: Cross-Sectional and Longitudinal Analyses", Psychology and Aging, 21, 140 – 151.

-       Campbell, H. (2010)."Internet and Religion." Robert Burnett, Mia Consalvo, Charles Ess (eds.), The Handbook of Internet Studies. Blackwell Publications.

-       Castells, Manuel (2002). "The Internet and the Network Society", In The Internet in Everyday Life. Barry Wellman & Caroline Haythornthwaite (Eds), Blackwell Publications.

-       Cornwell, E.Y., & Waite, L.J. (2009). "Measuring Social Isolation among Older Adults Using Multiple Indicators from the NSHAP Study", Journal of Gerontology: Social Sciences, 64B (S1), Pp: i38–i46.

-       DiMaggio P, Hargittai E, Neuman WR, & Robinson JP. (2001). "Social Implications of the Internet", Annual Review of Sociology 27: 307-336.

-       Fallahi, V. (2011). "Effects of ICT on the Youth: A Study about the Relationship between Internet Usage and Social Isolation Among Iranian Student", Procedia Social and Behavioral Science 15, 394-398.

-       Fischer, CS. & Mattson G. (2009). "Is America Fragmenting?", Annual Review of Sociology. 35 (1):435–455.

-       Griffin, J. (2010). The Lonely Society, Mental health foundation.

-       Hampton, Keith N., Lauren F.Sessions; Eun Ja Her & Lee Rainie (2009). "Social Isolation and New Technology: How the Internet and Mobile Phones Impact Americans’ social networks", Pew Internet and American Life Project.

-       Hampton, Keith N., Chul-joo Lee & Eun Ja Her  (2011). "How New Media Affords Network Diversity: Direct and Mediated Access to Social Capital through Participation in Local Social Settings", New Media & Society November, 13: 1031-1049.

-       Hampton, Keith N., Lauren Sessions Goulet & Garrett Albanesius (2014). "Change in the Social Life of Urban Public Spaces: The Rise Of mobile Phones and Women, and the Decline of Aloneness over 30 Years", Urban Studies, 51 (6).

-           Internet World State (2013). Internet Usage in Middle east, Retrieved from: http://www.internetworldstats.com/middle.html (accessed: August, 20, 2014).

-       Hawkley , L. C., Burleson, M. H. , Berntson , G. G. , & Cacioppo , J. T. (2003)."Loneliness in everyday life: Cardiovascular activity, psychosocial context, and health behaviors" . Journal of Personality and Social Psychology, 85 , 105-120 .

-       Kraut, R., Patterso M., Lundmark V., Kiesler S., Mukopadhyay T. & Scherlis W. (1998). "Internet Paradox: A Social Technology that Reduces Social Involvement and Psychological Well-Being?” American Psychologist, 53, 9, 1017-1031.

-       Marche S. (2012). "Is Face book Making Us Lonely?", The Atlantic, May Issue.

-       McPherson, M., Smith-Lovin, L., & Brashears, M. E. (2006). "Social Isolation in America", American Sociological Review, 71 (3), 353-375.

-       Mesch, Gustavo S. (2001). "Social Relationships and Internet Use among Adolescents in Israel", Social Science Quarterly, 82, 2.

-       Parigi, P. & Henson, W. (2014). "Social Isolation in America", Annual Review of Sociology, 40, pp. 153-171, 2014.

-       Putnam R. (2000). Bowling Alone. New York: Simon and Schuster.

-       Seeman, T. E., Berkman, L. F., Blazer, D. G., & Rowe, J. W. (1994). "Social Ties and Support and Neuroendocrine Function: The Macarthur Studies of Successful Aging", Annals of Behavioral Medicine, 16, 95 – 106.

-       Turkle S. (2011). Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. Basic Books.

-       Rufus, A. (2008). Party of One: The Loners, Manifesto Berkeley, CA: Avalon Travel.

-       Volker G. Ta¨ Ube (2004). "Connected and Disconnected? On the Impact of Internet Use on Social Connectedness", Computational & Mathematical Organization Theory, Kluwer Academic Publishers, 10, 227–241

-       Wenhong Chen  (2013). "Internet Use, Online Communication, and Ties in Americans", Networks Social Science Computer Review 31: 404-423.

-       Wellman, B. (1996). "Are Personal Communities Local? A Dumptarian Reconsideration", Social Networks 18 (4):347–354.

-       Wellman, B.; Boase J. & Chen W. (2002). "The Networked Nature of Community: Online and Offline." It & Society 1 (1):151–165.

-       Wellman, B. & Caroline H. (2002A). The Internet in Everyday Life, (eds) Blackwell Publications.

-       Wellman B.; Anabel Q.H.; James W; Keith H (2001). "Does the Internet Increase, Decrease, or Supplement Social Capital? Social Networks, Participation, and Community Commitment." The American Behavioral Scientist; 45, (3); 436-455.

-       Wellman, Barry (1997). "An Electronic Group Is Virtually a Social Network." In Culture of the Internet. (Ed.) S. Kiesler. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum, 179-205.

-       Wellman B, & Gulia M. (1998). "Net Surfers Don't Ride Alone: Virtual Communities as Communities". In P. Kollock & M. Smith (Eds). Communities in Cyberspace. London: Routledge.