نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

با پیشرفت فناوری، نفوذ و تأثیر رسانه‌ها در جامعه به طور چشم‌گیری افزایش یافته است. ترویج علم یا عمومی‌سازی علم به شکل نوین از قرن بیستم در مغرب زمین مطرح شد و در پنجاه سال اخیر به طور جدی به آن توجه شده است. سیاست‌گذاران دریافته‌اند برای بهبود وضعیت اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جوامع خود ناچار به عمومی‌سازی علم هستند و برای بسط و گسترش علم در جامعه بهترین، کارآمدترین و در دسترس‌ترین ابزار را رسانه‌ دانسته‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش رسانه‌ها در عمومی‌سازی علم انجام شده است. در این مقاله از روش اسنادی و میدانی استفاده کردیم. این مطالعه با بهره‌گیری از نظریه‌های استفاده و خشنودی و نشر نوآوری‌های راجرز، نقش رسانه‌ها در عمومی‌سازی علم را واکاوی می‌کند. یافته‌های پژوهش بر « نقش رسانه‌ها در عمومی‌سازی علم به عنوان رابط علم و جامعه» تأکید دارند، در مجموع رسانه‌ها، در عمومی‌سازی و ایجاد باور به علم  نقش میانجی دارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Role of Media in Science Popularization

چکیده [English]

With the advancement of technology, the media’s influence has increased prominently over societies.  Science popularization or science generalization in its new type was formed in western countries and seriously has been addressed in current 50 years.  Policy –makers have well perceived that they are forced to popularize science for improving political, social and economic status of their societies and they are also aware that the media is the best, most efficient and most available means for science popularization. This survey aims to address and explore the role of media in science popularization in Iran. The method of this paper is documentary and field research. This study investigates the role of media in popularization of sciences using “use and gratification theory” and Rogers’s “diffusion of innovations theory”. The findings emphasize on “the key role of media in science popularization” as a mediator of science and society. Generally, the media have the role of mediator in popularization and belief in science.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Science popularization
  • media
  • generalization
  • Scientific communications

 

- اجاق، سیده زهرا، عطاری، مازیار، جلالی، یاسر (1386) « جریان‌های اصلی سیاست‌های ترویج علم در ایران »، طرح پژوهشی، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

-اجاق، سیده زهرا (1386)« وضعیت ارتباطات علمی ایران: مطالعه موردی 7 روزنامه سراسری »،  https://www.academia.edu/193958 (12 آبان 1394).

-اجاق، سیده زهرا (1389- 1391) « ارتباطات عمومی علم در ایران: مطالعه ترکیبی نقش مجله‌های علمی- عمومی در بهبود فهم عامه از علم در دوره زمانی 1280ـ 1390 »، پایان‌نامه دکترا، تهران: دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی.

-اسولیوان، تام و دیگران (1385) مفاهیم کلیدی ارتباطات، ترجمه میرحسن ریش‌زاده، چاپ اول، تهران: فصل‌نو.

-بورن، اَد. برون (1379) بعد فرهنگی ارتباطات برای توسعه، ترجمه مهرسیما فلسفی، تهران: انتشارات مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای صدا و سیما.

پایا، علی (1387) « ترویج علم در جامعه، یک ارزیابی فلسفی » فصلنامه سیاست علم و فناوری، شماره 1، صص 25-38.

-حیدرزاده، توفیق (1374) « نقش رسانه‌های همگانی در ترویج زبان علم »، فصلنامه رهیافت، شماره 69، صص 3- 1‌.

-خانیکی، ‌هادی (1386) « فرهنگ جمعی و رسانه‌های نو »، کتاب سروش، مجموعه مقالات (2)، رسانه‌ها، فرهنگ، تهران: انتشارات سروش.

-مک کوایل، دنیس (1385) درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی، ترجمه پرویز اجلالی، چاپ دوم، تهران: دفتر مطالعات و تحقیقات رسانه.

-دهشیری، محمدرضا (1388) « رسانه و فرهنگ »، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، دوره دوم، زمستان، شماره 8.

-دهشیری، محمدرضا (1384) بررسی سازوکارهای نهادینه‌سازی همکاری رسانه‌ای، قدرت و نقش رسانه‌ای ایران و آلمان، تهران: مرکز انتشارات وزارت امور خارجه.

-دی فلور، ملوین، دنیس، اورت رای (1383) شناخت ارتباطات جمعی، ترجمه سیروس مردای زیر نظر دکتر ناصر باهنر، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشکده صدا و سیما.

-سورین، ورنر، تانکارد، جیمز (1381) نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران: دانشگاه تهران.

-فروتن، حسین (1390) « کندوکاوی در مفهوم علم برای عموم با نگاه ویژه به مجله دانشمند »، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد فلسفه علم، دانشگاه امیرکبیر.

-قانعی‌راد، محمدامین، مرشدی، ابوالفضل (1390) « پیمایش فهم شهروندان تهرانی از علم و فناوری »، فصلنامه سیاست علم و فناوری، سال سوم، شماره 3، صص 93-110.

-قدیمی، اکرم (1391) « نقش رسانه‌ها در عمومی سازی علم در کشورهای ایران، امریکا، انگلستان، ژاپن و هندوستان »، تهران: انجمن ترویج علم ایران.

------------ (1388 الف) « تدوین شاخص‌های ترویج علم به منظور دستیابی به الگویی مناسب »، تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

----------- (1388 ب)  « طرح ممیزی صد موضوع مهم علمی (ترویج علم) »، تهران: انجمن ترویج علم ایران.

-لازار، ژودیت (1380) افکار عمومی، ترجمه مرتضی کتبی، تهران: نشر نی.

-لال، جیمز (1377) رسانه‌ها، ارتباطات، فرهنگ؛‌ رهیافتی جهانی، ترجمه مجید نکودست، تهران: مؤسسه انتشاراتی روزنامه ایران.

-معتمدنژاد، کاظم (1379) وسائل ارتباط جمعی، جلد اول، تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

------------- (1388) ‌ارتباطات در جهان معاصر، تهران: نشر شهر.

-مک کوایل، دنیس (1385) نظریه‌ ارتباطات جمعی، ترجمه پرویز اجلالی، چاپ اول، تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها.

-وصالی، منصور (1386) « رصد و مطالعه سیاست‌های ملی ترویج علم موجود در کشور 8G، 8D، هند و چین »، تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

وصالی، منصور (1388) « تدوین مبانی نظری فهم عامه از علم در ایران »، تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

-Bauer, Martin & Asdis Ragnarsdottir (1996) A New Resource for Science Communication Studies, Published in Public Understanding Sci.55-57, Printed in Uk.

-Carlsson,Ulla,.: Tayie, Samy; Jacquinot-Delaunay, Genevieve & Tornero, Jo Mannul Perez (Eds,) (2008) “Empowerment Through Education: An Intercultural Dialogue”, Sweden: Goteborg University.

-Vincent, Bernadette Bensaude (2003)  “A Geneology of the Increasing Gap between Science and the Public”, Public Understanding of Science:… Discourse Studies, Volume: 5, Issue: 2, Publisher: Sage Publications, Pages: 265-279.