نویسنده

دکترای حقوق خصوصی و وکیل پایه یک دادگستری، عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان، پژوهشکده زیست شناسی و علوم پزشکی تولیدمثل جهاد دانشگاهی، مرکز تحقیقات اپیدمیولوژی باروری، گروه اپیدمیولوژی و سلامت باروری، تهران، ایران.

چکیده

سیاست قانون­گذاری هر کشور، رویکرد کلی و هدف آن را در وضع مقررات می‏نماید و انتظاری را که از قوانین می‏رود، معلوم می‏کند. در کشور ما، قانون­گذار خود نیز به‏روشنی نمی‏داند از نهاد سرپرستی (فرزندخواندگی) چه می‏خواهد و نگاه کلی به کودکان بی‏سرپرست، مبهم و دوگانه است. اشکال عمدة این سیاست‏گذاری را باید در تنگناهای فقهی جستجو کرد که دربارة نهاد فرزندخواندگی وجود دارد. از سوی دیگر، واگذاری کودکان آسیب‏پذیر و بی‏سرپرست جامعه به برخی خانواده‏ها، نیازی انکارناپذیر است و دولت را از این واقعیت نیز گریزی نیست. همین دو واقعیت (تنگناهای فقهی و نیازهای اجتماعی)، موجب تعارضاتی در قوانین مربوط به کودکان بی‏سرپرست شده است: پاره‏ای از احکام قانونی، با نیازهای جامعه تناسب دارد و تابع سیاست‏های «فرزندخواندگی» است، و بخشی دیگر از آنها به محدودیت‏های فقهی پایبند مانده و در حد «کفالت» یا تأمین مالی است. این دوگانگی در یک نهاد و مفهوم، گاه پذیرفتنی نیست و آثار غیرمنطقی و ناهمگونی پدید می‏آورد. نتیجة چنین تعارضاتی نیز درنهایت مهجور‏ماندن نهاد سرپرستی (فرزندخواندگی) و ریزش متقاضیان آن به سوی دیگر نهادهای موازی (مانند اهدای جنین) است. قانون­گذار دیر یا زود باید از این وادی تردید بگذرد و سیاستی یکسان و همگون را در مورد کودکان بی‏سرپرست درپیش‏ گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Iranian Legislative Politics about Orphan Children

نویسنده [English]

  • Sadegh Shariati Nasab

Phd

چکیده [English]

The term ‘Legislative Politics’ determines a country prospective view, and provide its own expectation from ‘legal institutions’ before enacting relevant acts. But in the Iranian legal system, since legislator doubted between ‘adoption’ and ‘fostering’, the legislative politics about orphan children is dual and vague. That situation caused by two facts: on one hand, in Islamic context adoption has some limitations, and on the other hand sometimes best interests of the child requires an adoptive family and government inevitably is attracted to adoption. These dual politics caused some discordance, conflicts in the acts and also discouraged adoptive parents or attracted them to the alternative options (such as Embryo Donation for infertile couples). The legislator must determine its own politics definitely and pass from its doubt forever.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Adoption
  • Foster Care
  • Legislative Politics
  • Family
  • Orphan Children
  • Iranian Legislator

شریعتی‏نسب، صادق (1390) فرزندخواندگی، چاپ اول، تهران: مؤسسة مطالعات و پژوهش‏های حقوقی شهر دانش.

شریعتی‏نسب، صادق (1393) «محرمیت در فرزندخواندگی»، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دانشکدة حقوق دانشگاه شهید بهشتی، دورة 17، شمارة 66، ص. 225 تا 254.

صفایی، سیدحسین، و امامی، اسدالله (1392) مختصر حقوق خانواده، چاپ 36، تهران: نشر میزان.

صفایی، سیدحسین، و امامی، اسدالله (1386) حقوق خانواده، جلد دوم، چاپ چهارم، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

کاتوزیان، ناصر (1363) حقوق مدنی، خانواده، جلد دوم، چاپ ششم، تهران: شرکت سهامی انتشار.

کاتوزیان، ناصر (1391) مقدمة علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ 83، تهران: شرکت سهامی انتشار.

سامانه الکترونیک سازمان بهزیستی استان تهران، قابل مشاهده در پایگاه اینترنتی:

http://www.behzistitehran.org.ir

Appell, A. R., & Boyer, B. A. (1995). “Parental Rights vs. Best Interests of The Child: A False Dichotomy In The Context of Adoption”. Duke Journal of Gender Law & Policy, 2(63), 63-84.

Beedle, N. J. (1976). “Adoption-Cutting off The Right to Succeed to Property Given to Natural Parents’ “Children”, Missouri Law Review, 41, 259-267.

Deleve, G. A. (1951-1952). “Adoption-The Status of Equitable Adoption in Missouri”. University of Kansas City Law Review, 20, 84.

Dey, I. (2005). “Adapting Adoption: a Case of Closet Politics?”. International Journal of Law, Policy and the Family, 19(3), 289-309.

Lewis, Jane. (2004). “Adoption: The Nature of Policy Shift In England And Wales, 1972-2002” International Journal of Law, Policy and the Family, 18(2), 235-255.

Overview of English Adoption Law, Retrieved from: http://www.Adoptionpolicy.org/pdf/eu-England.pdf.