چکیده

این پژوهش بدنبال شناخت میزان فهم عامه از علم و شناخت میزان مصرف رسانه‌های همگانی شهروندان تهرانی و رابطه آن با یکدیگر است. برای این منظور میزان فهم عامه از علم در سه بعد شناختی، نگرشی و رفتاری سنجیده شد. این پژوهش، در سطح کمی و با روش پیمایشی انجام گرفته است و افراد مورد مطالعه نیز مردان و زنان بالای 15 سال شهر تهران هستند که 400 تن به‌عنوان نمونه در نظر گرفته شد. پس از گردآوری داده‌ها با کمک نرم‌افزار آماری، داده‌ها مورد پردازش و نتایج در سطح توصیف و تحلیل داده‌ها ارائه شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که فهم عامه از علم در سطح متوسط است. البته در بعد شناختی و رفتاری در سطح متوسط و در بعد نگرشی در سطح بالا است. درباره میزان مصرف رسانه‌های همگانی نیز نتایج نشان داد این میزان در سطح پایینی است. در بین رسانه‌ها بیشترین مصرف مربوط به کتاب، تلویزیون، ماهواره و اینترنت بوده است. نتایج آزمون فرضیه‌های پژوهش نیز نشان می‌دهد فرضیه اصلی یعنی رابطه بین میزان مصرف رسانه‌ها با فهم عامه از علم تأیید شد، نتایج رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر هم نشان داد سه متغیر میزان مصرف رسانه‌ها، میزان تحصیلات و طبقه اجتماعی به صورت مستقیم و متغیرهای میزان اعتماد به رسانه‌ها، میزان انطباق محتوای رسانه‌ها با نیاز مخاطبان، سن، رشته تحصیلی در دبیرستان، وضعیت فعالیت، جنس، و وضعیت تأهل به صورت غیر مستقیم با فهم عامه از علم رابطه معناداری دارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Medialization of Science: A Survey on the Role of Media in Promoting and Publicizing Science

چکیده [English]

This article, aims at examining the level of public understanding of science and studying the level of dependence of people on media in Tehran. To assess the level of public understanding of science, the cognitive, attitudinal and  aspects were considered. To assess the level of the dependence of people, three variables were used, namely the amount of media use, the level of media adaptation to the needs of the audience, and the level of trust on media. The study was carried out at a quantitative level using a survey design. The population studied consisted of men and women aged above 15, with 400 used as the sample. it was analyzed using statistical software, and the results were presented in data description and data analysis. The findings demonstrated that overall public understanding of science is medium: this understanding was medium from a cognitive aspect, high from an attitudinal aspect, and medium from a behavioural aspect. With regard to the level of dependence of people on media, the results revealed a medium level of dependence. The three variables considered were as follows: the amount of the use of media was medium; the amount of trust on media was medium; and the amount of adaptation of media to the needs of the users was low. Testing the hypotheses of the study confirmed the main hypothesis, i.e. there is a significant positive relationship between the level of dependence on the media, and understanding science from cognitive, attitudinal and behavioural aspects.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Medialization of Science
  • Public Understanding of Science
  • Use of the Media
  • The Level of Trust on the Media

 

- باقرزاده، علی (1394) «سالانه 110 هزار نفر در کشور از تحصیل باز می‌مانند»، سایت خبری عصر ایران، (دسترسی در 15/6/1394 http://www.asriran.com/fa/news/).

- پایا، علی (1385) دانشگاه، تفکر علمی، نوآوری، و حیطه عمومی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

- خانه کتاب ایران (دسترسی در 15/3/1394 http://ketab.org.ir/Default.aspx).

- دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی (1389) «سند نقشه جامع علمی کشور»، (دسترسی در15/3/1394 http://www.sccr.ir/Pages/?current=news&gid=11&Sel=213633)

- دهقان، علیرضا (1378) «بررسی تأثیر رسانه‌ها بر افکار عمومی، کاربرد یک الگوی جامعه شناختی»، نامه علوم اجتماعی، شماره 13، بهار و تابستان 1378، صص 25-3.

- رفیع پور، فرامرز (1378) وسایل ارتباط جمعی و تغییر ارزش‌های اجتماعی، تهران: نشر کتاب فرا.

- سایت دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (دسترسی در 15/3/1394 http://www.msrt.ir/fa/prog/ApprovedCourses/Forms/AllItems.aspx)

- «سند چشم‌انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی،(1382.8.13) (دسترسی در 20/1/1394 http://farsi.khamenei.ir/print_content?id=16995)

- سورین، ورنر جی. تانکارد، جیمز دبلیو (1388) نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

- شکرخواه، یونس (1389) «سواد رسانه‌ای سپر شهروندان»، همشهری آنلاین. بازیابی شده از:

- http://www.hamshahritraining.ir/news-2985.aspx

- فاضلی، نعمت‌الله (1389) «رسانه‌ای شدن علوم انسانی»، بازیابی شده در 9/6/1390 از:

- http://www.farhangshenasi.ir/persian/node/835

- قانعی‌راد، محمد امین (1389) طراحی مدل پیمایش محیط اجتماعی و فرهنگی نظام علمی کشور و اجرای نسخه راهنمای آن در ایران، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور.

- قانعی‌راد، محمد امین. مرشدی، ابوالفضل (1390) «پیمایش فهم عمومی از علم و فناوری: مطالعه موردی شهروندان تهرانی»، فصلنامه سیاست علم و فناوری، سال سوم. شماره 3، صص 110-93.

- قانعی‌راد، محمد امین. طباطبایی، سیده مرجان (1394) «نگرش‌های عامه به علم و فناوری در بین شهروندان تهرانی»، فصلنامه علمی-پژوهشی سیاست علم و فناوری، سال هفتم، شماره 1، صص 93-83.

- کمیسیون انجمن‌های علمی (دسترسی در 15/3/1394 http://www.isacmsrt.ir).

- مک کوایل، دنیس (1385) درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی، ترجمه پرویز اجلالی، تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه‌ها.

- مهدی زاده، سید محمد (1393) نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: انتشارات همشهری.

- مهراد، جعفر (1394) «یک هزار و 319 نشریه علمی پژوهشی و ترویجی در کشور منتشر می‌شود»، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (دسترسی در 15/3/1394 http://www.isc.gov.ir/Shownews.aspx?n_code=707).

- هاشمیان فر، سید علی. ربانی خوراسگانی، علی. ماهر، زهرا (1393) «بررسی و شناخت تأثیر طبقه اجتماعی بر درک عمومی از علم (مطالعه موردی شهروندان اصفهانی)»، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، بهار و تابستان 1393، سال یازدهم، شماره اول، صص 154-125.

- وحیدی، محمد (1388) علم در جامعه، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

- ویمر، راجر دی و جوزف آر. دومینیک (1384) تحقیق در رسانه‌های جمعی، ترجمه کاووس سیدامامی، تهران: انتشارات سروش و مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای.

-  Allan, Stuart(2002), Media, Risk and Science, Open University Press, Buckingham Philadelphia.

-  Petrovich, K (1986), Trust in Crisis. International Review for the Sociology of Sport, Vol. 21 No. 2-3 pp. 103-111.

-  Rodder, Simone (2009), Reassessing the Concept of a Medicalization of Science: a Story from the Book of Life, Institute for Science and Technology Studies (IWT), University of Bielefeld.

-  Schäfer, M. S (2009), From Public Understanding to Public Engagement: An Empirical.

-  National Science Board (2016), Science and Engineering Indicators 2016. Arlington, VA: National Science Foundation.

-  National Science Board (2014), Science and Engineering Indicators 2016. Arlington, VA: National Science Foundation.