نویسنده

دانشگاه تهران

چکیده

این مقاله به رابطۀ تحلیلی بین اصول آکادمیک و رشته‌های ارتباطات و مطالعات فرهنگی و نسبت آنها با مطالعات انسان‌شناختی از جمله سفرنامه‌ها و بازمانده‌های تولیدات تاریخی قرون گذشته‏، از یک‌سو،‏ و مسائل روش‌شناختی بازسازی شواهد تاریخی از سوی دیگر، می‌پردازد تا جنبه‌های بافتارشناسانۀ زندگی روزمره در گذشته را آشکار کند. لازم به توضیح است که منظور از بافتار، همان جزئیات زندگی روزمره است که اغلب در تاریخ‌نگاری، آن‌طور که «مکتب آنال»[1] می‌خواهد، مورد غفلت واقع شده است. این مقاله با روش تحلیل متن، به مطالعۀ زندگی روزمرۀ مردم ایران در عصر ماقبل صفوی (قرن هشتم خورشیدی) یعنی عصر مغول و تیموریان و از منظر سفرنامۀ کلاویخو (نمایندۀ پادشاه اسپانیا و جهانگرد اسپانیایی)، می‌پردازد. ضمناً این مقاله تفاوت بین دو تحلیل سفرنامۀ کلاویخو و تذکره‌الاولیاء عطار نیشابوری را نشان می‌دهد؛ به‌ویژه اینکه عطار نیشابوری مشاهداتش را با توجه به تجربۀ‌زیسته‌اش تنظیم کرده بود، در حالی‌که کلاویخو ایرانی نبود و تجربه زیسته ایرانی نداشته است و صرفاً مشاهده‌گر مشارکت‌کننده بوده است. در عین حال مشاهداتش برای فهم بافتار و بستر زندگی روزمرۀ ایرانی در زمان ماقبل صفویه اهمیت فراوانی دارد. این مطالعه را با تأکید بر خوراک، پوشاک و مسکن از یک‌سو و فرهنگ سیاسی مردم و دولت از سوی دیگر انجام خواهم داد. در پایان مقاله، رابطۀ بین ساخت قدرت و زندگی روزمره را بحث می‌کنم تا روایتی جدید را از زندگی روزمره در عصر مغول و تیموریان ارائه کنم.
 



[1] ـ Annales School

کلیدواژه‌ها

- بارت، رولان (1391)، نقد و حقیقت، ترجمۀ شیرین دخت دقیقیان، تهران: نشر مرکز.

- پالمر، ریچارد (1387)، علم هرمنوتیک، ترجمۀ محمدسعید حنایی کاشانی، تهران: هرمس.

- عبداللهیان، حمید، (1389)، خوراک‌ پوشاک‌ مسکن در قرن ششم و هفتم خورشیدی؛ با استفاده از تحلیل متن کتاب تذکره الاولیاء عطار نیشابوری: یک تحلیل فرهنگی‌ تاریخی، مجله انسان‌شناسی، سال هشتم، شمارۀ سیزدهم، پاییز و زمستان 1389، صص 71‌-93.

- عبداللهیان، حمید؛  نفیسه حمیدی و مهدی فرجی، روایت‏شناسی: موارد خاصی از بازاندیشی خویشتن زنانه در ایران، در مجلۀ نامۀ علوم اجتماعی، شمارۀ 27، بهار 1385، صص 57‌-93.

- کلاویخو، روی گونزالس، 1366، سفرنامه به سرزمین تیمور؛ 1403‌- 1406، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

- Abbott, H. Porter (2002), The Cambridge Introduction to Narrative, Cambridge: CambridgeUniversity Press.

- Abdollahyan, Hamid (2005), Relocating the Epistemological Position of new Historical Sociology, in Critique: Critical Middle Eastern Studies, spring 2005, Vol. 14, No. 1, pp. 5‌ 24.

- Bal, Mieke (2009), Narratology: introduction to the theory of narrative, Toronto: University of Toronto Press, Third Edition.

- Bertrand, Ina and Peter Hughes (2005), Media Research Methods; Audiences, Institutions, Texts, New York: Palgrave MacMillan.

- Bloch, Marc (1954), The Historian’s Craft, trans. trans. Peter Putnam (Manchester ... Historical Outlook, trans. J. E. Anderson (London: Routledge and Kegan Paul, 1972).

- Bloch, Marc (1962), Feudal Society, trans. L. A. Manyon (London: Routledge and Kegan Paul).

- Bloch, Marc (1966), French Rural History; an Essay on its Basic Characteristics, trans. Janet Sondheimer, Published by University of California Press, Berkeley.

- Braudel, Fernand (1985), Civilization and Capitalism, Translation from the French Revised by Sian Reynolds English translation, London: William Collins Sons & Co Ltd and Harper & Row New York 1981, Reprinted 1985.

- Clark, George (1957), the New Cambridge Modern History, Volume 1, Cambridge: University of Cambridge Press.

- Felluga, Dino (2011), General Introduction to Narratology; Introductory Guide to Critical Theory, June 17, 2002, PurdueUniversity, Accessed on July 31, 2014.

http://www.purdue.edu/guidetotheory/narratology/modules/introduction.html

- Fludernik, Monika (2006), An Introduction to Narratology, Translated from the German by Patricia Häusler‌ Greenfield and Monika Fludernik, London: Routledge.

- Garson G. David (2013), Narrative Analysis (Statistical Associates Blue Book Series 42) [Kindle Edition], Statistical Associates Publishers; 2013 edition (June 2, 2013).

- Gunter, Barrie (2000), Media Research Methods, London: Sage Publications.

- Jensen, Klaus Bruhn and Nicholas W. Jankowski (2002), A Handbook of Qualitative Methodologies for Mass Communication Research, London: Routledge.

- Marriott John and Peter Claus (2012), History: An Introduction to Theory, Method and Practice, New York: Routledge.

- Jonathan Potter (2004), Representing Reality; Discourse, Rhetoric and Social Construction, London: Sage Publications.

- Tilley, Adrian (1991), Narrative, in David Lusted (ed.), the Media Studies Book, London: Routledge, pp. 35‌ 97.

- Tilly, Adrian (1999), Narratives and Narrative analysis, in handbook of media studies.

- Trigg, Roger (2001), Understanding Social Sciences, New York: Blackwell Publishers.

- White, Hayden (1990), the Content of the Form; Narrative Discourse and Historical Representation, Baltimore: the JohnsHopkinsUniversity Press.