نویسندگان

1 گروه سینما، دانشکده سینما و تئاتر، دانشگاه هنر، تهران، ایران

2 دفتر مرکزی- جهاد دانشگاهی- تهران- ایران

3 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

چکیده

پژوهش حاضر با مروری بر بنیان‌های نظری رویکرد نشانه‌معناشناختی به تحلیل گفتمان، در کنار جنبه‌های اساسی این رویکرد به لحاظ عملی، سازوکاری نظری ‌ـ‌ عملی جهت تحلیل فضاهای گفتمانی با رویکرد نشانه‌معناشناسی به دست می‌دهد که می‌تواند در حیطۀ تحقیقات ارتباطی و مطالعات سینمایی مورد استفاده قرار گیرد. رویکرد نشانه‌معناشناسی به‌دنبال نفوذ به عمق معنایی و کشف معانی سیال فیلم‌های سینمایی در چارچوب گفتمان است؛ گفتمانی که علی‌الخصوص در سینما شکل‌دهندۀ فضاهایی است که فرایند معناسازی، درون آنها صورت می‌گیرد. پژوهش حاضر جهت تحلیل فیلم، دو دستۀ عمدۀ فضاهای گفتمانی؛ یعنی عناصر فضای فیزیکی و احساسی را به‌صورت هم‌زمان و در ارتباط با هم بررسی کرده و از این رهگذر، به استخراج معانی موجود در هر نما و در مجموعۀ نماها می‌پردازد. در ادامه، به‌منظور روشن‌تر شدن این رویکرد، فیلم «یه حبه قند» از آثار مهم و تحسین‌شدۀ ایرانی که حاوی جنبه‌های جدی نشانه‌معناشناختی است، تحلیل می‌شود و نهایتاً جمع‌بندی پژوهش شامل تحلیل کلی فیلم، بیان خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Semiotic Approach to Discourse Analysis: A Case Study of the Movie: "A Cube of Sugar"

نویسندگان [English]

  • Mohammad Shahba 1
  • Mohsen Ghafourian 2
  • Alireza Nikkhah 3

1 Department of Cinema, Faculty of Cinema and Theatre, Art University, Tehran, Iran

2 Iranian academic center for education,culture and research.

3 Institute of Humanities and Social Studies

چکیده [English]

This study presents a theoretical - practical mechanism to analyze the discourse spaces with a semiotic approach that could be used in communication research and cinematic studies. To do so, we first provide an overview of the theoretical bases of the “semiotic” approach to discourse analysis, along with the practical foundations of this approach. The semiotic approach seeks to penetrate the semantic depth and explore the unstable meanings of movies within the discourse framework; the discourse that, particularly in cinema, forms the spaces in which the meaning creation process happens.
This research, simultaneously and in relation to each other, studies two main categories of discourse spaces namely the elements of the physical and the emotional space by which it explores the meaning in each and all of the movie-shots. In order to provide further implications for this approach, the study analyzes “A Cube of Sugar”, a well praised and important Iranian movie that contains a considerable semiotic aspects. At the end we suggest some concluding points about this approach to discourse analysis with examples from the movie.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Discourse Analysis
  • Discourse spaces
  • Semiotics
  • A Cube of Sugar

 

ـ احمدزاده، علیرضا، (1394)، فرهنگ واژگان سینمایی، چاپ پنجم، تهران: افراز.

ـ آرنو، مارک، (1384)، پشت دوربین؛ فیلمسازی به زبان ساده، ترجمه: رؤیا خویی، تهران: کتاب‌های کیمیا.

ـ شعیری، حمیدرضا، (1381)، مبانی معناشناسی نوین، تهران: سمت.

ـ شعیری، حمیدرضا، (1383)، به‌سوی مطالعۀ زبان‌شناسی نظام عاطفی گفتمان، مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، شمارۀ 6، 197ـ208.

ـ شعیری، حمیدرضا، (1384)، «مطالعۀ فرایند تنشی گفتمان ادبی»، پژوهش ادبیات معاصر جهان، پاییز، شمارۀ 25، 187ـ 205.

ـ شعیری، حمیدرضا، (1386)، بررسی انواع نظام‌های گفتمانی از دیدگاه نشانه ‌ـ‌ معناشناختی، مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، شمار، 219، 106 ـ 119.

ـ شعیری، حمیدرضا، (1388)، «مبانی نظری تحلیل گفتمان؛ رویکرد نشانه ـ معناشناختی»، پژوهشنامۀ فرهنگستان هنر، شمارۀ 12، 54‌ـ‌72.

ـ شعیری، حمیدرضا؛ وفایی، ترانه، (1388)، راهی به نشانه‌ـ‌ معناشناسی سیال، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

ـ شعیری، حمیدرضا، (1392)، تجزیه و تحلیل نشانه‌ـ‌ معناشناختی گفتمان، تهران: سمت.

ـ گرمس، آلژیرداس ژولین، (١٣٨٩)، نقصان معنا، ترجمه: حمیدرضا شعیری، تهران: علم.

ـ لورنزو داس، نوریا، (1390)، گفتمان تلویزیونی: تحلیل گفتمان در رسانة تلویزیون،ترجمه: محمد شهبا، مرکز تحقیقات صداوسیما.

ـ مرینگ، مارگارت، (1392)، فیلمنامه‌نویسی؛ آمیزه‌ای از شکل و محتوای فیلم، ترجمه: داود دانشور، چاپ پنجم، تهران: سمت.

ـ نیکولز، بیل، (1392)، ساختگرایی، نشانه‌شناسی سینما. ترجمه: علاء الدین طباطبایی، تهران: هرمس.

ـ Block, Bruce A, (2008), The Visual Story: Creating the Visual Structure of Film, TV and Digital Media. (2nd ed.), China: Focal Press (Elsevier)

 -Learnaboutfilm, (2016), “Shot size”, Retrieved from: http://learnaboutfilm.com/film‌ـ‌language/picture/shotsize/

- Pinterest, (2013), “Shot Types”, Retrieved from: https://au.pinterest.com/explore/shot‌ـ‌types/

- Solubleapps, (2015), “Shot List”, Retrieved from: https://solubleapps.com/shotlist‌ـ‌guide‌ـ‌6‌ـ‌shot‌ـ‌details/