نویسندگان

1 پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه مشاوره، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

جامعه‌شناسان بر اهمیت خودشکوفایی در هویت‌بخشی و سلامت جوامع مدرن تاکید کرده‌‌اند. پژوهش‌های انجام گرفته درباره خودشکوفایی در فرهنگ‌های مختلف، تفاوت‌هایی را در سطح خودشکوفایی در جوامع نشان داده‌‌اند و تعریف خودشکوفایی مبتنی بر فرهنگ را لازم دانسته‌‌اند. در پاسخ به این ضرورت، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی خودشکوفایی مبتنی بر کمال از دیدگاه اخلاق اسلامی و مقایسه آن با تجارب زیسته هنرمندان خودشکوفا، انجام گرفت. این پژوهش به روش کیفی و با نمونه پژوهشی کتاب جامع السعادات نراقی در بخش اخلاق و شش تن از هنرمندان خودشکوفا انجام گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مضمون انجام شد. پس از کدگذاری مفاهیم، مضامین شناسایی شده، ‌‌‌‌‌طبقه‌بندی و نام‌گذاری شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد خودشکوفایی از دیدگاه اخلاق دارای چهار حوزه "انسان و خدا"، "انسان و خود"، "انسان و تعالی" و "انسان و جامعه" است. تجربه زیسته هنرمندان مشابهت بالایی با الگوی اخلاق دارد، مضمون خلاقیت در آن افزون بر مضامین الگوی اخلاقی است و همچنین در مصاحبه با هنرمندان بر کنش اجتماعی تاکید بیشتری شده‌است. براین اساس، با مبنا قرار دادن ویژگی های سبک زندگی از دیدگاه اخلاق اسلامی و تقویت جایگاه خلاقیت و رویکرد اجتماعی در آن، می توان به نیاز امروز جامعه به خودشکوفایی، برای ایجاد تعادل بین خواسته های متعارض حاصل از تغییرات فرهنگی و نقش های متعدد تحمیل شده به انسان، پاسخ داد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Developing a Model of Self-Actualization Based on Islamic Morals and Comparing it with the Lived Experiences of Self-Actualized Artists

نویسندگان [English]

  • zahra Najian Asl 1
  • asiyeh shariatmadar 2
  • reza afhami 1
  • Asghar Fahimifar 1

1 Art Studies, Art Faculty, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran

2 department of counseling, faculty of psychology and education, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Sociologists have emphasized the importance of self-actualization in identity formation and modern societies’ health. Self-actualization researches in various cultures have indicated differences in the level of self-actualization in societies and emphasized the importance of a culture-based definition of self-actualization. To answer this necessity, the purpose of this study was to develop a self-actualization model based on perfection and according to Islamic morality viewpoints, and comparing it with the lived experiences of self-actualized artists. The research was conducted qualitatively. The research sample was Naraghi’s book of Jame’-al-Sa'adat on morality and six self-actualized artists. Data analysis method was thematic analysis. After coding the concepts, themes were identified, categorized and named. Findings indicate that self-actualization in Islamic morality has four scopes: "man and god", "man and self", "man and transcendence" and "man and society". The lived experiences of artists was much similar to the model, “creativity” was an additional theme to the morality model and there was an increased emphasis on the social functions of artists in the interviews. Thus, establishing a lifestyle according to Islamic morals and consolidating creativity and social approach in it, can answer to our society’s need for self-actualization to keep paradoxical demands of cultural changes and multiple roles imposed on man, in balance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Self-Actualization
  • Culture
  • Perfection
  • Islamic Morality
  • Artists

- آذربایجانی، مسعود. (1375). انسان کامل (مطلوب) از دیدگاه اسلام و روانشناسی. روش شناسی علوم انسان، شماره 9. 6-21.

- ابوالحسنی نیارکی، فرشته. (1392). استکمال علمی و اخلاقی انسان از منظر خواجه نصیرالدین طوسی. پژوهشنامه اخلاق، شماره 22. 169-192.

- اعرافی، علیرضا و همکاران. (1388). آرای دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت و مبانی آن. تهران: سمت.

- ایزدی یزدان آبادی، احمد. (1385). بررسی تطبیقی آراء حکما و اندیشمندان ایرانی- اسلامی درباره انسان کامل. خردنامه صدرا، شماره 45، 41-60.

- بشیری، ابوالقاسم. (1388). تبیین روان شناختی الگوی انسان کامل. ‌‌روان‌شناسی و دین. شماره 8. 5-40.

- بیتس، مارسیا جی. (1387). مقدمه ای بر فرانظریه ها، نظریه‌ها و الگو ها. ترجمه غلام حیدری. کتابداری و اطلاع رسانی. سال یازدهم، شماره 4، 275-297.

- پورحسن، قاسم و هاشمی، خدیجه. (1390). مطالعه تطبیقی مدل تربیت دینی از دیدگاه صدرالمتالهین و اریک فروم. اندیشه دینی، شماره 39، 21-42.

- خیراللهی، محمود. (1391). کمال انسان از دیدگاه ملاصدرا و بررسی میزان هماهنگی آن با آموزه‌های قرآن کریم. معرفت. شماره 177. 55-78.

- سیدظهیری، منیره. (1390). بررسی رابطه حکمت و تزکیه نفس در حکمت متعالیه. خردنامه صدرا، شماره 65، 5-20.

- شریعتمدار، آسیه. (1396). طراحی الگوی اخلاقی خانواده امن و عاری از خشونت علیه زنان مبتنی بر نظرات نراقی، پژوهش های مشاوره، شماره 62، 35-51.

- طوسی، نصیرالدین. (1379). شرح اشارات و تنبیهات. تهران: دفتر نشر.

- عابدینی، یاسمین. (1383). مقایسه ویژگی‌های انسان کامل از دیدگاه مزلو و دین اسلام. سروش اندیشه، شماره 9، 30-55.

- عسگری، پرویز و دیگران. (1386). رابطه بین شادکامی، خودشکوفایی، سلامت روان و عملکرد تحصیلی با دوگانگی جنسیتی در دانشجویان دختر و پسر واحد علوم و تحقیقات مرکز اهواز. دانش و پژوهش در روان‌شناسی، شماره 33، 95-116.

- کرمانی، طوبی. (1390). فلسفه علم اخلاق: جایگاه ملاصدرا در میان علمای اخلاق. خردنامه صدرا، شماره 66، 13-26.

- گیدنز، آنتونی. (1394). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید. ترجمه ناصر موفقیان. تهران: نشر نی.

- محقق داماد، سید مصطفی و جان محمدی، محمد تقی. (1390). انسان و تعالی: روایت اصالت وجودی از انسان. خردنامه صدرا، شماره 66، 53-72.

- نراقی، احمد. (1390). معراج السّعاده. قم: نوید ظهور.

- نراقی، آرش. (1392). لیبرالیسم ترس یا لیبرالیسم منفی در آرای بازرگان: نسبت اخلاق اسلامی با اخلاق لیبرالی. مهرنامه، شماره هجدهم، برگرفته از http://arashnaraghi.org/wp/?p=460

- نراقی، مهدی. (1388). علم اخلاق اسلامی: گزیدة ترجمة کتاب جامع السعادات. ترجمة جلال الدین مجتبوی. تهران: حکمت.

 

- Altbach, P. G., 2013. Culture and Self. In: K. Arnold, & I. Carreiro King, eds. College Studnt Development and Academic Life: Psychological, Intellectual, Social and Moral Issues. NewYork:Routledge, pp: 264-294.

- Amir Kiaei, Y., 2014. The Relationship between Metacognition, Self-Actualization, and Well-Being among University Students: Reviving Self-Actualization as the Purpose of Education. s.l.:PhD. thesis, Florida International University.

- Bandura, A., 2002. Social cognitive theory in cultural context. Applied Psychology: An International Review, Volume 151, pp. 269-290.

- Beitel, M. et al., 2014. Stillness and motion: An empirical investigation of mindfulness and self-actualization. Person-Centered & Experiential Psychotherapies, 13(3), pp. 187-202.

- Braun, V. & Clarke, V., 2006. Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), pp. 77-101.

- Corsini, R., 2002. The Dictionary of Psychology. New York: Routledge.

- Davidson, W. B., Bromfeild, J. M. & Beck, H. P., 2007. Beneficial academic orientations and self-actualization of college students. Psychological Reports, 100(2), pp. 604-612.

- Farraci, P. & Connistraci, S., 2015. The Short Index of Self-Actualization: A factor analysis study in an Italian sample. International Journal of Psychological Research, 8(2), pp. 23-33.

- Ford, G. G. & Procidano, M., 1990. The relationship of self-actualization to social support, life stress, and adjustment. Social Behavior and Personality, 18(1), pp. 41-51.

- Frankl, V. E., 1978. The Unheard Cry for Meaning. New York: Simon & Shuster.

- Frankl, V. E., 1984. Man's Search for Meaning. New York: Washington Square Press.

- Grabb, E. G. & Waugh, S. L., 1987. Family Background, Socioeconomic Attainment, and the Ranking of Self-Actualization Values. Sociological Focus, 20(3), pp. 215-226.

- Grabb, E. G., 1981. The Ranking of Self-Actualization Values: The Effects of Class, Stratification, and Occupational Experiences. The Sociological Quarterly, 22(3), pp. 373-383.

- Guest, G., MacQueen, K. A. & Namey, E. E., 2011. Applied Thematic Analysis. California: Sage Publications Inc.

- Guest, G., Namey, E. E. & Mitchell, M. L., 2013. Collecting Qualitative Data a Field Manual for Applied Research. California: Sage Publications, Inc..

- Hall, E. G. & Hansen, J. B., 1997. Self-actualizing men and women: A comparison study. Roeper Review, 20(1), pp. 22-27.

- Hewitt, J. (1989). Dilemmas of the American Self. Philadelphia: Temple University press.

- Heydari, H., Madani, D. & Rostami, M., 2013. The study of the relationships between achievement motive, innovation, ambiguity tolerance, self-efficacy, self-esteem, and self-actualization, with the orientation of entrepreneurship in the Islamic Azad University of Khomein students. Procedia-Social and Behavioral Sciences, Volume 84, pp. 820-826.

- Hoffman, E., 1988. The Right to be Human: A Biography of Abraham Maslow. New York: St. Martin's Press.

- Hofstede, G., 2011. Dimensionalizing Cultures: The Hofstede Model in Context. [Online]
Available at: http://scholarworks.gvsu.edu/orpc/vol2/iss1/8 [Accessed 20 may 2017].

- Hosseini Dowlatabadi, F., Sadeghi, A., Saadat, S. & Khodayari, H., 2014. Relationship between self-efficacy and self-actualization with coping strategies among students. Research in Medical Education, 6(1), pp. 10-18..

- Inglehart, R. (1990). Culture Shift in Advanced Industrial Society. Princeton, NJ Princeton University Press.

- Ivtzen, I., 2008. Self Actualization: For Individualistic Cultures Only?. International Journal of Humanistic Ideology, 1(2), pp. 113-139.

- Jogsan, Y. A. & Aashra, B. K., 2014. Self-Actualization and Emotional Maturity in Youth Male and Female. Asian Resonance, 3(1), pp. 129-132.

- Leung, L., 2015. Validity, reliability, and generalizability in qualitative research. Journal of Family Medicine and Primary Care, 4(3), pp. 324-327.

- Maddi, S. R., 1996. Personality theories : a comparative analysis. Long Grove: Waveland Press.

- Maslow, A. H., 1965. Self Actualization and Beyond. Winchester, U.S. Department of Health, education and Welfare, pp. 108-131.

- Maslow, A. H., 1970. Motivation and Personality. New York: Harper.

- Maslow, A. H., 1970b. Religions, Values, and Peak Experiences. New York: Viking.

- Maslow, A. H., 1971. The Farther reaches of Human Nature. New York: Viking.

- Mruk, C. J. 2013. Self Esteem and Positive Psychology: Research, Theory and Practice. New York: Springer.

- Nelson, K. C., 1989. Dabrowski’s theory of positive disintegration. Advanced development: A Journal on Adult Giftedness, Volume 1, pp. 1-14.

- Nisbett, R. E., Peng, K., Choi, I. & Norenzayan, A., 2001. Culture and Systems of Thought: Holistic vs. Analytic Cognition. Psychological Review, Volume 108, pp. 291-310.

- Otjen, A. & Larsen, D., 2007. Self Actualization as a Test of Equality Changing Social Norms and Demographics with the Changing Gender Workplace: A Study of Furtune 100 Executive Attitudes. ASBBSE Journal, 3(1), pp. 79-89.

- Pajouhandeh, E., 2013. Personal Development and Self-Actualization of Students in the New Environment. International Journal of Research in Social Sciences, 2(1), pp. 21-26.

- Reid, W. J., 1980. The Model Development Dissertation. Journal of Social Service Research, 3(2), pp. 215-225.

- Rhonda, J. et al., 1983. How the personality dimensions of neuroticism, extraversion and psychoticism relate to self-actualization. Personality and Individual Differences, 4(6), pp. 683-685.

- Runco, M. A., 1999. Self-Actualization. In: M. A. Runco & S. R. Pritzker, eds. Encyclopedia of Creativity. New York: Elsevier, pp. 533-536.

- Ryan, G. W. & Bernard, H. R., 2003. Techniques to Identify Themes. Field methods, 15(1), pp. 85-109.

- Ryumshina, L. I., 2013. Traits of Self-Actualized Personality in the Modern Russian Politicians. Proceedia- Social and Behavioral Sciences, Volume 86, pp. 396-401.

- Spence, G. B. & Deci, E. L., 2013. Self‐determination theory within coaching contexts: Supporting motives and goals that promote optimal functioning and well‐being.. In: S. David, D. Clutterbuck & D. Megginson, eds. Beyond goals: Effective strategies for coaching and mentoring. Aldershot: Gower , pp. 85-108.

- Taormina, R. J. & Gao, J. H., 2013. Maslow and the motivation hierarchy: Measuring satisfaction of the needs. American Journal of Psychology, 126(2), pp. 155-177.

- VandenBos, G. R., 2007. APA Dictionary of Psychology. Washington D.C.: American Psychological Association.

- Wilson, S. R., 1997. Self Actualization and Culture. In: D. Munro, J. F. Schumaker, & S. C. Carr, eds. Motivation and Culture. New York: Routledge, pp. 85-96.

- Wong, P. T. P., 2014. Viktor Frankl’s meaning seeking model and positive psychology. In: A. Batthyany & P. Russo-Netzer, eds. Meaning in existential and positive psychology. New York: Springer, pp. 149-184.