نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 روزنامه خراسان

2 هیئت علمی دانشگاه

چکیده

تاریخ مطبوعات در هر جامعه ای از جمله ایران بخشی از تاریخ تفکر اجتماعی است. اندیشه ها بیش و پیش از هرجا به پدیده های اجتماعی تبدیل می شوند و در چرخه ارتباطات قرار می گیرند.به این اعتبار می توان با بازخوانی متون مطبوعاتی در زمینه تاریخی آنها ویژگی های تفکر سیاسی و اجتماعی هر دوره را بازشناخت. محمد تقی بهار (ملک الشعرا) روزنامه نگار، محقق، ادیب و سیاست ورز، یکی از چهره های برجسته تاریخ معاصر ایران است، که با انتشار روزنامه نوبهار توانست بر جریان های سیاسی-اجتماعی عصر خود تاثیر بسزایی بگذارد. در این پژوهش، به روش تحلیل گفتمان، سرمقاله های او در مقاطع سه گانه انتشار نوبهار(مشروطه، دوره رضاشاه، و دوره پس از شهریور 1320) مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس یافته های این پژوهش «ناسیونالیسم ایرانی» و «نوسازی سیاسی»، دو گفتمان غالب در مقاله های وی است. همچنین نتایج نشان می دهد، گفتمان «ناسیونالیسم ایرانی» با مولفه هایی چون عظمت و شکوه تاریخی،استقلال و تنفر و بیزاری از بیگانگان و گفتمان«نوسازی سیاسی» با مولفه هایی چون توجه به مولفه های تمدنی غرب، تجدد و انقلاب فکری و اصلاح ساختار قدرت شناخته می شوند.

کلیدواژه‌ها