نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

چکیده

در گفتار رایج علمی و فکری معاصر، غالباً فرهنگ در جایگاه علت و متغیر مستقلی قرار می‌گیرد که بسیاری از امور اجتماعی را همچون معلول و متغیر تابع تبیین می‌کند، اما از این کمتر سخن گفته می‌شود که فرهنگ خود معلول چه عامل یا عواملی است. به‌نظر می‌رسد ترجیح بر این بوده است که فرهنگ مقامی ارجمند داشته باشد که با نقش علّی آن تناسب بیشتری دارد تا موقعیت معلولی. در حالی‌که فرهنگ از محیط به‌شدت متأثر است تا جایی که می‌توان گفت تاحدودی مولود و معلول آن است. فرهنگ یک نرم‌افزار یا یک ابزار نرم است که در دنباله و تکمله سخت‌افزار یا ابزارهای سخت به کار رفع بهتر نیازهای بشر می‌آید. به حکم تأثیر محیط، در فضاهای بدوی تفاوت در محیط طبیعی و جغرافیایی باعث تفاوت فرهنگ‌ها بوده است و، به سبب همین تأثیر محیط، در فضای مدرن، محیط صناعی و کالبدی در موقعیت علت فرهنگ قرار می‌گیرد؛ در نتیجه، به‌سبب همگرایی صنعت و توسعۀ شهری در جهان، فرهنگ‌ها هم به تَبَعِ آنها به سمت یک کانون همگرایی می‌کنند. به این شکل، فرهنگ در معنای قدیم آن یعنی فرهیختگی، که عام و ارزش‌گذار بود، جایگزین معنای مردم‌شناختی مدرن آن می‌شود که با تنوع همراه و از ارزش‌گذاری و مقایسه گریزان بود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Civilization and Culture, the role of Cause and Effect

نویسنده [English]

  • morteza mardiha

Assistant professor at the Allameh Tababtabaee University, Tehran, Iran

کلیدواژه‌ها [English]

  • "culture"
  • "Environment"
  • "civilization"
  • "software"
  • "hardware"

 

اسلامی ندوشن، محمد علی، فرهنگ و شبه فرهنگ، یزدان، تهران، 1371

 

ایگلتون، تری، منازعات فرهنگ، ترجمه رضا مصیبی، در: ازغنون 18، 1386

اینگلهارت، رونالد، تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، تهران، نشر کویر، 1373

 

آزاد ارمکی، تقی، جامعه‌شناسی فرهنگ در ایران، نشر علم، تهران، 1387

 

آزاد ارمکی، تقی، جامعه‌شناسی فرهنگ، نشر علم، تهران، 1393

 

آشوری، داریوش، تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ، نشر آگاه، 1393

 

بارکر، کریس، مطالعات فرهنگی، ترجمه مهدی فرجی، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران، 1395

 

پینکر، استیون، لوح سپید: انکار مدرن ذات بشر، ترجمه بهزاد سروری، نشر نگاه معاصر، 1393

 

دورکیم، امیل، صور بنیانی حیات دینی، ترجمۀ باقر پرهام، نشر مرکز، تهران، 1393

 

رازنهان، فیروز، مهندسی فرهنگی و نقشه فرهنگی کشور، در: مجموعه مقالات اولین همایش ملی مهندسی فرهنگی، شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، 1386، جلد 5

روح الامینی، محمود، زمینۀ فرهنگ شناسی، نشر عطار، تهران، 1394

 

زیگفرید، آندره، روح ملت‌ها، ترجمۀ احمد آرام، شرکت سهامی انتشار، تهران، چاپ دوم: 1392

 

سالزمن، فیلیپ کارل، فهم فرهنگ، مقدمه‌ای بر نظریۀ انسان‌شناختی، ترجمه محمد کنعانی، نشر افکار، تهران، 1388

 

سردار، ضیالدین، فرهنگ‌های آسیایی، در یونیسف، آینده فرهنگ‌ها، فروزان، آینده پویان، تهران 1378

 

سلیمی، حسین، فرهنگ گرایی، جهانی‌شدن و حقوق بشر، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، تهران، 1385

 

شاکری، عباس، 1393 “رابطه اقتصاد و فرهنگ چیست؟” http://danakhabar.com/fa/news/1186561/

 

فروزمند، حمیدرضا، فرهنگ و اقتصاد، اخبار اقتصاد و دارایی، شماره 369، 1390

 

گیدنز، آنتونی، پیامدهای مدرنیته، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، نشر مرکز، 1377

 

مارکس، کارل، ایدئولوژی آلمانی، ترجمۀ پرویز بابایی، نشر چشمه، تهران، 1386

 

ماسینی، الئونورا، نگاهی به آینده فرهنگ‌ها، در یونیسف، آینده فرهنگ‌ها، فروزان، آینده پویان، تهران 1378

مالینوفسکی، برانیسلاو، غریزه جنسی و سرکوبی آن در جوامع ابتدایی، ترجمۀ محسن ثلاثی، نشر ثالث، تهران، چاپ چهارم: 1387

 

مالینوفسکی، برانیسلاو، نظریه علمی فرهنگ، ترجمۀ منوچهر فرهومند، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، تهران، 1383

مالینوفسکی، برانیسلاو، جادو، علم و دین، ترجمۀ بهنام خلیلیان - مصطفی آقایی، جامی، تهران، چاپ اول:1395

 

مردیها، مرتضی، فلسفه‌های روانگردان، تهران، نشرنی، 1394

 

موقن، یدالله، زبان، اندیشه، و فرهنگ، هرمس، تهران، 1378

 

شارل لویی دومونتسکیو، روح‌القوانین، ترجمه علی اکبر مهتدی، تهران، امیرکبیر، 1395

 

مید، مارگارت، آدمیان و سرزمین‌ها، ترجمۀ علی‌اصغر بهرامی، نشر نی، تهران، 1388

میزوتا، کازو، آینده فرهنگ‌های ژاپنی، در یونیسف، آینده فرهنگ‌ها، فروزان، آینده پویان، تهران 1378

ناندی، آشیس، آینده فرهنگ‌ها از دیدگاهی آسیایی، در یونیسف، آینده فرهنگ‌ها، فروزان، آینده پویان، تهران 1378

وبر، ماکس، اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری، ترجمه عبدالکریم رشیدیان، علمی فرهنگی، تهران، 1373

 

 

 

 

 

 

 

Krober, A. L. and Kluckhohn, Clyde , Culture: a Critical review of Concepts and Definitions, Cambridge, Massachussetts, 1952

 

Malinowsk, Bronsilaw, A Scientific Theory of Culture, Chapel Hill, University of North Carolina Press, 1944

 

Demerit, David, “Cultural geography and environmental history”, progress in human geograhy,vol. 18.2, 1994

 

Taylor, Edward B, Primitive culture, London, John Murray, 1920

 

Huntington, Ellsworth, the Climatic Factor, Carnegie Institution Washington, 1914

 

Gellner, Ernest, Plough, Sword, and Book: The Structure of Human History, Chicago, University of Chicago Press, 1988

Laudan, Larry, Progress and its Problems: Toward a Theory of Scientific Growth, Berkeley, University of California press, 1978

 

Harris, Marvin, Cultural Materialism: The Struggle for a science of Culture, California, AltaMira Press, 1979

 

Johnson, Paul, Enemies of Society, Atheneum, New York, 1977

 

Barnes, Samuel, Politics and Culture, Ann Arbor: institute for Social Research, 1986.