نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان

2 علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 هیئت علمی/ دانشگاه اصفهان

4 دانشگاه تربیت مدرس

5 عضو هیئت علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان

10.22034/jcsc.2020.82418.1558

چکیده

در این پژوهش با تأکید بر اهمیت حوزه‌ی سینما در شناخت جامعه تلاش شده تا فیلم «جدایی نادر از سیمین» با روش تفسیری و از منظر ایماژ دین و اخلاق مورد توصیف، خوانش و واکاوی قرار گیرد. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد اخلاق منتسب به شخصیت‌هایی همچون نادر، سیمین و ترمه بیشتر از نوع اخلاق پیامدگرایانه است گرچه در دقایقی از فیلم رگه‌هایی از اخلاق وظیفه‌گرا و فضیلت‌مندانه نیز از آنان قابل‌مشاهده و تأویل است؛ اما اخلاق منتسب به شخصیت راضیه به‌عنوان نماینده‌ی طبقه‌ی فرودست بیشتر از نوع وظیفه‌گرا، غیرسودنگرانه و شریعت‌محور است. این موقعیت همچنین برای شخصیت‌ها سویه‌ و پیامد تراژیک خواهد داشت و این امر برای آنان موجب رنج، تشویش، اضطراب و انزوای هستی‌شناسانه‌ی غریبی شده است. در جهان متن مسئله‌مندی اخلاق ناظر بر قطبیت سازی نیست بلکه ناظر بر امکان یا امتناع اخلاقی زیستن و حتی پرسش از چیستی امر اخلاقی است. در انتها نیز با استفاده از نظریه ماتریالیسم فرهنگی این مسئله مورد اهتمام قرارگرفته که متون فرهنگی مانند جدایی نادر از سیمین چگونه ممکن می‌شوند. در اینجا به رابطه‌ی پیچیده‌ی امر سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در دوران تولید فیلم و گفتمان عدالت و ارزش‌مدار دولت نهم و دهم پرداخته‌شده و این امر تشریح گردیده که فیلم واجد مواضع هژمونیک و ضد هژمونیک و مقاومت‌های متنی با محوریت اقطابی مانند سبک زندگی سنتی- مدرن، هویت ملی در برابر هویت سلامی، تنازعات طبقاتی بوده که در آن سوژه‌ی زن با نظام قدرت چالش داشته و تقابل مهاجرت یا ماندن در ذهنیت سوژه جدی و اساسی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Ethics Getting Problematic in Iranian Cinema: The Transition from the Text to the Social Context: A Case Study of the Movie «Separation»

نویسندگان [English]

  • Arash Hasanpour 1
  • vahid ghasemi 2
  • Ehsan Aqababaee 3
  • Mohammad Rezaei 4
  • ali rabbani 5

1 literature and humanities, university of Isfahan

2 social science department, humanities faculty, Isfahan university, Isfahan. Iran

3 university of esfahan

4 Tarbiat Modares University

5 social science department, humanities faculty, Isfahan university, Isfahan. Iran

چکیده [English]

Art is the most important sphere of everyday-life representation, and so as influenced by history and Results showed ethics attributed to characters such as Nader, Simin, and Termeh is consecutive-oriented. Although streaks of task-oriented and virtue-oriented ethos are also visible from them in some minutes of movie, ethics attributable to the character Razieh as representative of the lower-class is non-profit-oriented, task-oriented, and sharia-oriented. It is also necessary to mention that existentialist reading of the movie showed that in this film the issue of selection, responsibilities, election, and power and value worlds are problematic, and the issue of choosing between ethics and minor conditions raised by the position so that as the cases in terms of being in the tough stance of selecting moral choices were put in a terrible, frightening, anxiety-making, and responsibility-awarding situation. This position has also a tragic outcome for the character, and this would cause them to suffer anxiety and isolation. In the world of the text, the issue of morality is not polarity-building, but it observes the possibility or refusing of a moral life and even questioning the nature of morality in modern times. In the end, using the theory of cultural materialism, the issue of possibility of the cultural texts such as separation was analyzed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cinema: normative ethics
  • task-oriented ethics
  • consecutive-oriented
  • sharia-oriented morality
  • Cultural Materialism