فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات

نویسندگان

1 استادیار جامعه شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استادیار جامعه شناسی، دانشگاه بوعلی سینا همدان عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان،

چکیده

حس اجتماع یک تجربه ذهنی است و بیانگر احساس تعلق فرد نسبت به اجتماع است. این مفهوم در مقابل احساس تنهایی و انزوای اجتماعی قرار می‌گیرد و با همبستگی اجتماعی و سرمایه اجتماعی اشتراک مفهومی دارد. اگرچه توافق کاملی در مورد تعریف آن وجود ندارد، با این همه ابزار مفهومی سودمندی است که می‌توان از طریق آن به ارزیابی سرزندگی و نشاط اجتماعات پرداخت. حس اجتماع در ابتدای توسعه خود، عمدتا به اجتماعات سرزمینی محدود بود، اما به تدریج به اجتماعات رابطه‌ای گسترش یافت، اخیرأ با رشد اجتماعات مجازی مورد توجه محققان این حوزه قرار گرفته است.
هدف این مقاله بررسی حس اجتماع و همچنین معرفی سازه جدید حس اجتماع مجازی است. برای این منظور ابتدا تحول مفهومی اجتماع و اشکال مختلف آن را بررسی می‌کنیم و سپس به توصیف حس اجتماع می‌پردازیم. در این ارتباط ابعاد مختلف موضوع را مشخص می‌سازیم و اهمیت آن را در تحقیقات اجتماعی نشان می‌دهیم. همچنین ضمن بررسی تحقیقات انجام شده تلاش خواهیم کرد تا به چند پرسش پاسخ دهیم؛ از جمله اینکه آیا اعضای اجتماعات مجازی حس اجتماع را تجربه می‌کنند یا خیر؟ چه عواملی بر توسعه حس اجتماع مجازی موثراند؟ و سرانجام چگونه و تحت چه شرایطی اجتماعات مجازی بر روی اجتماعات مکانی تأثیر می‌گذارند

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Sense of Virtual Community: Theoretical Background and Methodological Advances

نویسندگان [English]

  • Mehdi Amir Kafi 1
  • Soleiman Pakseresht 2

1 Shahidbahonar Kerman

2 Aboalisina HAmedan University

چکیده [English]

Sense of community is a subjective experience and expresses a feeling of individual´s belonging to the community. This concept place against feeling of loneliness and social isolation, while is conceptually common to social cohesion and social capital. Although there is no full agreement on its definition, it is considered as a useful conceptual instrument, through which vitality and happiness of communities can be evaluated. Sense of community at the beginning of its development was mainly restricted to the territorial communities, but gradually progressed into relational ones. Recently, researchers have given their attention to sense of community due to the growth of virtual communities.
The purpose of this article is to study sense of community as well as introducing new construction of sense of virtual community. For this aim, firstly, conceptual transformation of community and its various forms are considered and then, sense of community is described. Accordingly, its various dimensions and importance in social researches are identified. Furthermore, while mention of some researches in which sense of virtual community is studied, we try to answer some questions such as: “whether members of virtual communities experience a sense of community or not?”, «What factors influence the development of sense of virtual community?» and finally, «How and under what conditions, virtual communities affect on place-based communities?»

کلیدواژه‌ها [English]

  • Community
  • Virtual Community
  • sense of community
  • Sense of Virtual Community
  • Membership
  • Influence
  • Integration and Fulfillment of Needs
  • Shared Emotional Connection.  

 

اسلوین، جیمز (۱۳۸۰)، اینترنت و جامعه، ترجمه عباس گیلوری و على رادباوه، تهران: نشر کتابدار.

امیر کافی، مهدی (۱۳۸۳) «طراحی الگوی جامعه‌شناسی انزوای اجتماعی در شهر تهران»، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس

اوز کریملی، اوموت (۱۳۸۳) نظریه‌های ناسیونالیسم، ترجمه محمدعلی قاسمی، انتشارات تمدن ایرانی، چاپ اول، ۱۳۸۳.

برتون، فیلیپ (۱۳۸۲) آیین اینترنت: تهدیدی برای پیوند اجتماعی؟، ترجمه علی اصغر سرحدی ون، جمشیدی، چاپ اول، تهران: انتشارات امیر کبیر

بودون، ریمون و فرانسوا بوریکو(۱۳۸۵) فرهنگ جامعه‌شناسی انتقادی، ترجمه عبدالحسین نیک گهر، چاپ اول، تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.

تونیس، فردیناند (۱۳۷۳) تضاد بین گمینشافت و گزلشافت، در جامعه‌شناسی مدرن، به کوشش پترورسلی، ترجمه حسن پویان، تهران: انتشارات چاپخش، چاپ اول ۱۳۷۳.

تونیس، فردیناند (۱۳۸۱) گمینشافت و گزلشافت، در مدرنیته: مفاهیم اقتصادی جامعه سنتی و جامعه مدرن، به کوشش مالکوم واترز، ترجمه منصور انصاری، تهران: انتشارات نقش جهان، چاپ اول ۱۳۸۱.

چلبی، مسعود و امیر کافی، مهدی (۱۳۸۳) «تحلیل چند سطحی انزوای اجتماعی»، مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره پنجم، شماره ۲، تابستان ۱۳۸۳.

چلبی، مسعود (۱۳۷۵) جامعه‌شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، تهران: نشر نی، چاپ اول.

دهقان، علیرضا و نیکبخش، مرسده (۱۳۸۵) «مطالعه شیوه رفتار افراد در محیط مجازی: شکل‌گیری روابط صمیمانه در اتاق‌های گپ زنی اینترنت»، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال دوم. شماره ۶، پاییز ۱۳۸۵.

رابینز، کوین و فرانک وبستر (۱۳۸۵) عصر فرهنگ فناورانه: از جامعه اطلاعاتی تا زندگی مجازی، ترجمه مهدی داودی، تهران: نشر توسعه، چاپ اول.

زتومکا، پیوتر (۱۳۸۶) اعتماد نظریه جامعه شناختی، ترجمه غلامرضا غفاری، تهران: نشر شیرازه، چاپ اول، ۱۳۸۶.

فیلد، جان (۱۳۸۵) سرمایه اجتماعی، ترجمه جلال متقی، تهران: انتشارات موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.

کاستلز، مانوئل (۱۳۸۰) ظهور جامعه شبکه ای، جلد اول، ترجمه احد علیقلیان و افشین خالباز، تهران: انتشارات طرح نو، چاپ اول، ۱۳۸۰.

کاکرین، الن (۱۳۸۷) سیاست‌های شهری: رویکرد انتقادی، ترجمه عارف اقوامی مقدم، تهران: انتشارات آذرخش، چاپ اول.

کوثری مسعود (۱۳۸۴) «آنومی اجتماعی در اجتماعات مجازی»، فصلنامه ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره اول، شماره ۲ و ۳، بهار و تابستان ۱۳۸۴.

کاستلز، مانوئل و مارتین اینس(۱۳۸۴) گفت‌وگوهایی با مانوئل کاستلز، ترجمه حسن چاوشیان و لیلا جوافشانی، تهران: نشر نی، چاپ اول، ۱۳۸۴.

محسنی، منوچهر (۱۳۸۰) جامعه‌شناسی جامعه اطلاعاتی، تهران: نشر دیدار، چاپ اول، ۱۳۸۰.

وبر، ملوین (۱۳۷۳) به سوی تعریف جامعه متکی بر اشتراک منافع، در: جامعه‌شناسی مدرن، به کوشش پترور سلی، ترجمه حسن پویان، تهران: انتشارات چاپخش، چاپ اول، ۱۳۷۳.

ولیس، پاتریشیا (۱۳۸۲) روان‌شناسی اینترنت، ترجمه بهنام اوحدی، فضل اله قنادی و حمیرا صفوی همامی، تهران: انتشارات نقش خورشید.

Bell, David., (2001) An introduction to Cybercultures, Routledge.

 Bess, Kimberly D., Adrian T. Fisher, Christopher C. sonn and Brian J. Bishop (2002) "Psychological sense of community: Theory, Research and Application" in Adrian T. Fisher, Christopher c. sonn and Brian J. Bishop(eds) Psychological sense of community: Research, Applications and implications, new York:kluwer Academic/Plenum Publishers, PP3-22.

Blanchard, Anita L. (2007) "Rapid a communication Developing a sense of virtual community measure" cyberpsychology and Behavior, volume 10, Number 6.

Blanchard, Anita L.(2008) "Testing a Model of sense of virtual community" computers in Human Behavior 24(2008) PP 2107-2123.

Blanchard, Anita (2004) the effects of Dispersed vitual communities on face to face social capital in Marleen Huysman and Volker wulf(eds) social capital and information technology Cambridge: the Mit press.

Brodsky, Anne E. and Christine M. Marx (2001) "Layers of identity: Multiple Psychological senses of community within A community setting" Journal of community Psychology, vol. 29, No.2, PP.161178.

Buckner, Joun c. (1988)" the Development of an instrument to measure Neighborhood cohesion" American Journal of community Psychology, vol. 16, No. 6,1988.

Chavis, David M. and Abraham wandersman (1990)" sense of community in the urban environment: A catalyst for Participation and community Development" American Journal of community psychology, vol. 18, No. 1, 1990.

Cronick, Karen (2002) "community, subjectivity, and intersubjectivity" American Journal of community Psychology, vol. 30, No.4,August 2002.

Davidson, William B. and Patrick R. cotter (1989) sense of community and political participation, Journal of community Psychology, vol. 17, April. 1989. 

Delanty, Gerard (2003) Community ,London: Routledge.

Figueira - McDonough, Josefina (2001)"community analysis and Praxis" Brunner Routledge.

Gilleard, chris and Paul Higgs (2005) "contexts of Ageing: class , cohort and community" Polity Press.

Gillespie, Alex, flora Cornish, Emma- louise Aveling and Tania zittoun (2008) conflicting community commitments: A Dialogical Analysis of A British woman's world war 2 Diaries, Journal of community Psychology, vol. 36, No.1,PP 35-52.

Hillier, Jean (2002) Presumptive Planning: From urban Design to community creation in one Move? In Adrian T. fisher, Christopher C. sonn and Brian J. Bishop(eds) Psychological sense of community: Research, Applications and implications , New york:kluwer Academic/ plenum Publishers, PP 43-68.

Maya - Jariego, Isidro and Neil Armitage(2007) international sociology, November 2007, vol. 22(6): PP 743- 766.

Mcmillan , David W. and David M. chavis(1986) sense of community: A Definition and theory Journal of community Psychology, vol. 14, PP 6-23.

Misztal, Barbara A.(1996) trust in modern societies: the search for the Bases of social order, Polity Press.

Pretty, Grace , Brian Bishop, Adrian fisher, and Christopher sonn (2006) "Psychological sense of community and its relevance to well-being and everyday life in Australia, the Australian Psychological society ltd.

Quan- Haase, Anabel and Barry wellman (2004) How Does the internet Affect social capital? In Marleen Huysman and Volker wulff (eds) social capital and information technology Cambridge: The Mit Press.

Roberts, Lynne, leigh smith and clare Pollock (2002) 'MOOing Till the cows come Home: the search for sense of community in virtual environments" in Adrian T. Fisher, Christopher c. sonn and Brian J. Bishop (eds) Psychological sense of community:Research , Applications and implications , New york: , kluwer Academic:c/Plenum Publishers, PP 223-245.

 Sampson, Robert J. , Jeffrey D. Morenoff and felton Earls (1999) "Beyond social capital: spatial dynamics of collective efficacy for children" American sociological Review, vol.64.PP633-660.

Sonn, Christopher c. and Adrian T. Fisher (1996) Psychological sense of community in politically constructed Group, Journal of community Psychology, vol. 24, No. 4,PP.417-430.

Wellman, Barry (2001) the Persistence and transformation of community: from Neighborhood groups to social Networks, Report to the law commission of Canada.

Wellman, Barry and carolin Haythornthwaite (2002) the internet in everyday life, Oxford :Black well.

Wellman, Barry and Milena Gulia (1999) Net surfers Don't Ride Alone: virtual communities as communities. in B. wellman (Ed.) Networks in the Global village. westview.

Wittel, Andreas(2001) toward a network sociality, theory, culture and society, vol. 18(6): PP.51-76.