فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات

نویسندگان

1 هیئت علمی دانشگاه علامه

2 کارشناسی ارشد علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

این مقاله، نظریه‌ها و دیدگاه‌های مختلف مربوط به شکل‌گیری و پیشبرد «جامعة اطلاعاتی» و نیز تاریخچه پیدایش این واژه را بیان کرده و شرایط کنونی ایران در مسیر حرکت به سمت جامعه اطلاعاتی را بررسی می‌کند.
نویسندگان مقاله پس از بررسی‌های نظری، دیدگاههای متخصصان فنی و صاحب نظران ارتباطی درباره توسعه و پیشبرد جامعه اطلاعاتی در ایران را با استفاده از روش «کیو» مورد تحقیق و پژوهش قرار داده‌اند. در این بررسی، ۷۳ گویه ساخته شد که در چارچوب نظریه‌های «خوش بینانه»، «انتقادی» و نظریه‌های بی‌طرف یا «بینابین» به سه دسته کلی گویه‌های نمایانگر دیدگاه یا اصول مشترک جامعه اطلاعاتی، نیازهای ویژه جامعه اطلاعاتی و کاربردهای جامعه اطلاعاتی تقسیم شدند. در این پژوهش، دو گروه پاسخگویان ۲۰ نفر متخصص فنی و ۲۰ نفر صاحب نظر ارتباطی بر سر ۵۵ گویه، توافق و درباره ۱۸ گویه دیگر اختلاف نظر داشتند.
دیدگاه متخصصان و صاحب نظران جامعه اطلاعاتی این است که در شرایط کنونی ایران، توجه به زیرساخت‌های فرهنگی و اجتماعی، مهمترین اصل برای دستیابی به جامعه اطلاعاتی است که لازمه آن، برنامه‌ریزی درست و صحیح است. آنها بر نقش غیر قابل انکار دولت در استقرار جامعه اطلاعاتی تأکید می‌کنند اما، موافق برنامه‌هایی که دولت بر این اساس طراحی و اجرا می‌کند، نیستند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Developing Information Society in Iran: Opportunities and Challenges Views of technical experts and communication theorists

نویسندگان [English]

  • Mehdi Forghani 1
  • Zohre Shahghasemi 2

1 Allameh Tabatabaei

2 M.A Allamewh Tabatabaei

چکیده [English]

In this article, we try to examine theories and viewpoints about the formation and development of information society and history of the emergence of this term, and we assess also the present status of Iran on the way toward information society.
After theoretical studies, The Q methodology was used by researchers to assess the viewpoints of technical experts and theorists of information society on developing  information society in Iran.
In this study, a questionnaire included 73 Q-sorts, was made in the context of optimistic theories, critical theories, and neutral or intermediate theories. These Q-sorts were classified in three general categories, as indicators of issues, including the common principles of information society, accessibility or special needs to information society and the applications of information society.
Based on this study, among 73 Q-sorts of Research, the two groups of respondents (20 technical experts, 20 communication theorists), have reached to an agreement on 55 Q-sorts, and on 18 other Q-sorts have disagreed.
The viewpoint of experts and theorists of information society is that in current situation of Iran, considering the socio-cultural infrastructures is the most important principle to achieve the information society, which requires properly and accurate planning. They emphasize on the undeniable role of government in establishment of the information society, but they do not agree with the governmental implemented or ongoing plans.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Information Society
  • Information and communication technology
  • Technical experts
  • Communications theorists
  • Iran.  

 

 اسلوین، جیمز (۱۳۸۰) اینترنت و جامعه، ترجمه عباس گیلوری و على رادباوه، تهران: نشر کتابدار.

بل، دانیل (۱۳۸۲) آینده تکنولوژی، ترجمه احد علیقلیان؛ تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه

تافلر، آلوین (۱۳۶۲) موج سوم، ترجمه شهیندخت خوارزمی، تهران: نشر نو.

یونسکو (۱۳۸۴) دگرگونی اجتماعی در جامعه اطلاعاتی، ترجمه محمد توکل و ابراهیم کاظم پور، انتشارات دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی

یونسکو، جامعه اطلاعاتی در آینه پژوهش، ترجمه محمود اسماعیل نیا، تهران: انتشارات دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی

جهانگرد، نصرالله و دیگران (۱۳۸۳) گزارش روند برگزاری اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی (WSIS) و مشارکت ایران ( ژنو -۲۰۰۳)، تهران: انتشارات دبیرخانه شورای عالی اطلاع‌رسانی

دارنلی، جیمز و فدر، جان (۱۳۸۴) جهان شبکه ای: درآمدی بر نظریه و عمل در باب جامعه اطلاعاتی، ترجمه نسرین امین دهقان و مهدی محامی، ویراستار على حسین قاسمی، تهران: چاپار

زرگر، علیرضا (۱۳۸۵) امنیت و تهدید در جامعه اطلاعاتی، تهران: قدیم

شکرخواه، یونس (۱۳۷۹) تکنولوژی‌های ارتباطی و جامعه اطلاعاتی، تهران: انوشه

شکرخواه، یونس و بدیعی، نعیم، «روزنامه نگاری سنتی و روزنامه نگاری سایبر در جامعه اطلاعاتی: آثار فناوری‌های نوین ارتباطی بر آزادی بیان»، فصلنامه علوم اجتماعی (ویژه نامه علوم ارتباطات؛ بزرگداشت معتمد نژاد)، شماره ۲۸ و ۲۹. زمستان ۸۳ و بهار ۸۴ ص ۱۳۳-۱۷۳

شیلر، هربرت (۱۳۷۷) ارتباطات جمعی و امپراطوری آمریکا، ترجمه احمد میرعابدینی، تهران: انتشارات سروش

فرقانی، محمدمهدی، «تعامل سنت و فناوری در جامعه اطلاعاتی»، فصلنامه علوم اجتماعی (ویژه نامه علوم ارتباطات؛ بزرگداشت معتمد نژاد)، شماره ۲۸ و ۲۹. زمستان ۸۳ و بهار ۸۴ ص ۵۷-۸۹

کاستلز، مانوئل (۱۳۸۵) عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمه احمد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران: طرح نو، دوره سه جلدی، چاپ پنجم

محسنی، منوچهر (۱۳۸۰) جامعه‌شناسی جامعه اطلاعاتی تهران: چاپ اول، نشر دیدار

معتمدنژاد، کاظم (۱۳۸۲) اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی، تهران: مرکز پژوهشهای ارتباطات

معتمدنژاد، کاظم (۱۳۸۳) «جامعه اطلاعاتی اندیشه‌های بنیادی، دیدگاههای انتقادی و چشم‌انداز جهانی»، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی، مرکز پژوهشهای ارتباطات، ص ۱۴-۱۵.

وبستر، فرانک و کوین رابینز (۱۳۸۴) عصر فرهنگ فناورانه؛ از جامعه اطلاعاتی تا زندگی مجازی، ترجمه مهدی داوودی، تهران: نشر توسعه. ص ۱۱۱-۱۱۲.

وبستر، فرانک (۱۳۸۳) نظریه‌های جامعه اطلاعاتی، ترجمه اسماعیل قدیمی، تهران: انتشارات قصیده سرا، چاپ دوم .

هنسون، جریس و اوما نارولا(۱۳۷۳) تکنولوژی‌های جدید ارتباطی در کشورهای در حال توسعه، ترجمه داوود حیدری، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.

Duff, S. Alistair, Information Society Studies, London, Routledge, 2000.

Webster . Frank, The Information society Reader, Routledge, 2000.

http://www.itu.int/osg/spu/wsis/hemes/Access/BackgroundPaper/IS%20Principles.pdf/[Eleme nts and Principles of Information Society].

 www.itiran.com

www.bashgah.net

www.irandoc.ac.ir

 www.iranwsis.ir.

 www.wikipedia.com